Czym różnią się od siebie survival, outdoor, bushcraft i prepping? Te określenia często występują wspólnie i w pewnym stopniu się przenikają, dotyczą jednak innych rodzajów aktywności, wiedzy, umiejętności, sprzętu, przygotowania i nie tylko. Zamierzam publikować artykuły na te tematy, ale najpierw warto spróbować zdefiniować, czym właściwie są i co obejmują. Poniżej przedstawiam krótkie rozróżnienie między nimi, wskazując na najważniejsze cechy charakterystyczne, lecz najpierw przedstawię pewien kontekst historyczny.

Skąd wzięły się te pojęcia

Choć survival, outdoor, bushcraft i prepping często pojawiają się obok siebie, ich źródła historyczne są różne i wynikają z innych potrzeb oraz tradycji.

Survival w nowoczesnym znaczeniu rozwinął się głównie po II wojnie światowej. Wojsko zaczęło wtedy intensywnie szkolić żołnierzy i pilotów w zakresie przetrwania w przypadku zestrzelenia, zagubienia czy działania za linią wroga. Powstały specjalne programy szkoleniowe, takie jak szkolenia typu SERE (Survival, Evasion, Resistance, Escape). Z czasem wiedza ta zaczęła przenikać do cywilnych kursów i literatury.

Bushcraft ma znacznie starsze korzenie i wywodzi się z tradycyjnych umiejętności życia w dzikiej przyrodzie. Rozwijał się szczególnie wśród traperów, myśliwych i osadników w Ameryce Północnej oraz w krajach skandynawskich. Współczesne rozumienie bushcraftu zostało spopularyzowane m.in. przez autorów i instruktorów zajmujących się tradycyjnymi technikami życia w naturze.

Outdoor wywodzi się przede wszystkim z turystyki i rekreacji na świeżym powietrzu. Wraz z rozwojem turystyki górskiej, harcerstwa, alpinizmu i sportów przygodowych w XIX i XX wieku zaczęto używać tego określenia jako ogólnej nazwy aktywności podejmowanych w naturze.

Prepping natomiast jest stosunkowo młodym zjawiskiem i silnie rozwinął się zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Jego początki wiążą się z okresem zimnej wojny, kiedy pojawiło się zainteresowanie przygotowaniem na katastrofy i konflikty zbrojne. Z czasem prepping rozszerzył się o przygotowanie na różnego rodzaju kryzysy – od klęsk żywiołowych po awarie infrastruktury czy problemy gospodarcze.

Survival

Głównym zainteresowaniem ogólnie pojmowanego survivalu jest przetrwanie w trudnej sytuacji, zagrażającej życiu lub zdrowiu. Sytuacją taką może być zgubienie się w dziczy czy katastrofa naturalna, ale także skrajne sytuacje typu działania wojenne, zostanie zakładnikiem, uprowadzenie, ucieczka w trudnych warunkach. Zakres przedmiotowy survivalu jest bardzo szeroki, a sytuacje survivalowe są z założenia niespodziewane. Prepping w zasadzie porusza podobne tematy, lecz z nieco innej perspektywy - profilaktyki, przygotowania, planowania, myślenia wyprzedzającego i świadomości ekonomiczno-społeczno-politycznej. Porównując obie kategorie mogę posłużyć się nieco uproszczoną metaforą - survival można nazwać taktyką, podczas gdy prepping to rodzaj strategii. 

Kwestią sporną jest czy survival można realnie praktykować. Moim zdaniem nie - nikt o zdrowych zmysłach nie stwarza celowej sytuacji kryzysowego zagrożenia życia i zdrowia w celu treningu czy sprawdzenia umiejętności - bo mógłby tego zwyczajnie nie przeżyć. Różni ludzie jednak różnie definiują te aspekty, więc nie będę rozwijał tego tematu i niepotrzebnie spierał się o definicje. Chodzi mi jednak tutaj o zrozumienie przez czytelnika natury tej kwestii, żeby było to dla niego jasne.

Można jednak jak najbardziej praktykować wszelkie techniki survivalowe, poszerzać wiedzę, zdobywać i rozwijać umiejętności survivalowe, a to jest zasadnicza różnica. Kiedy będę pisał o praktykowaniu survivalu, mam na myśli właśnie te sprawy. Survivalu nie można również nazwać czy przyrównać do sportu ekstremalnego, choć nosi wiele jego znamion i podobieństw. Prepping z kolei jest w pewnym sensie sposobem życia, survival nie, choć jest wiele osób które poświęciły mu się profesjonalnie jako instruktorzy czy innego rodzaju specjaliści. Survival jest praktykowany często wśród służb takich jak wojsko, policja, leśnictwo, służby ratownicze i wiele innych. 

Metody survivalowe często obejmują m.in.

• sytuacje braku przygotowania się, bardzo ograniczony sprzęt, ograniczony czas na reakcję
• działanie pod presją czasu i w stresujących warunkach
• skupienie na zaspokojeniu najbardziej fundamentalnych, podstawowych, aktualnych tu i teraz potrzeb jak woda pitna, ciepło, schronienie, orientacja, ratunek, czasami pożywienie

Survival można podzielić na kilka najczęściej spotykanych typów w zależności od środowiska sytuacji kryzysowej. Ich zakres tematyczny zatem będzie się skupiał na innych aspektach przetrwania:

• zielony - lasy, dzika przyroda, naturalne materiały, budowa schronień, dużo wspólnego z bushcraftem, o którym dalej;
• miejski - brak dostępu do natury, wykorzystanie infrastruktury miasta, ewakuacja, zdobywanie zasobów, walka; scenariusze takie jak blackout, zamieszki czy katastrofy są również przedmiotem zainteresowania preppingu;
• tropikalny - wysoka wilgotność i temperatura, trudności z rozpaleniem ognia, wiele zagrożeń naturalnych
• zimowy, pustynny, militarny, improwizowany, ekspedycyjny itd.

Outdoor

Outdoor to zbiorcze określenie na wszelkie aktywne formy spędzania czasu czy wypoczynku w naturze, na świeżym powietrzu. Jako przykłady można wymienić:

• turystykę rowerową, górską
• trekking
• camping
• kajaki
• wspinaczkę
• biwakowanie
• wyprawy

Outdoor kładzie nacisk na spędzanie czasu i rekreację w naturze dla przyjemności, w możliwie komfortowych warunkach. Widać już, że nosi pewne podobieństwo do survivalu. Pewne techniki survivalowe mogą okazać się przydatne, ponieważ przy uprawianiu określonych form aktywności outdoorowej można mieć do czynienia z sytuacjami zagrażającymi życiu i zdrowiu.

Typowy sprzęt outdoorowy obejmuje:

• namioty, hamaki, tarpy
• śpiwory i karimaty
• plecaki, specjalistyczną odzież
• sprzęt nawigacyjny

W przeciwieństwie do survivalu i bushcraftu, outdoor (oraz prepping) zakłada zwykle dobre przygotowanie sprzętowe i logistyczne.

Bushcraft

Bushcraft to inaczej spędzanie czasu w naturze przy użyciu tradycyjnych umiejętności. Kładzie nacisk na:

• umiejętności i rzemiosło
• wytwarzanie użytecznych przedmiotów z naturalnych materiałów (schronienia, narzędzia)
• dłuższe przebywanie w lesie
• minimalizm sprzętowy i samowystarczalność
• działanie z możliwym poszanowaniem środowiska naturalnego

Filozofia bushcraftu to bliski kontakt z naturą i nauka (nieraz tradycyjnych) technik oraz szacunek dla środowiska naturalnego. Często bushcraft wiąże się z zasadą Leave No Trace, czyli pozostawiania miejsca w stanie możliwie niezmienionym. Dla przykładu, sytuacje survivalowe z założenia nie przestrzegają tej zasady, ponieważ cechują się priorytetyzowaniem przeżycia tu i teraz.

Prepping

Prepping jest bardzo szeroki przedmiotowo. Obejmuje głównie wiedzę, umiejętności i zasoby przydatne na przetrwanie różnego rodzaju kryzysów i katastrof, głównie długotrwałych. Cechy:

• gromadzenie zapasów
• sporządzanie planów na scenariusze kryzysowe
• przygotowywanie domu, rodziny, znajomych
• często miejski kontekst
• bycie gotowym zanim coś się wydarzy
• gromadzenie źródeł informacji o możliwych kryzysach
• próby przewidywania i jak najszybsza reakcja w razie zagrożenia

Sytuacje preppingowe (prepperskie) to np. blackout, wojna, powódź.

Kluczowe różnice w skrócie

• Survival - przetrwanie w sytuacji zagrożenia
• Outdoor - rekreacja na świeżym powietrzu
• Bushcraft - umiejętność życia w naturze
• Prepping - przygotowanie na kryzysy

Gdzie i w jaki sposób łączą się te dziedziny

Choć pojęcia survival, outdoor, bushcraft i prepping opisują różne podejścia, w praktyce często się przenikają. Wspólnym mianownikiem wszystkich jest kontakt z naturą i samowystarczalność. Na przykład osoba uprawiająca wspinaczkę wysokogórską może uczyć się technik survialowych dla bezpieczeństwa. Bushcrafter rozwija umiejętności, które mogą być przydatne w sytuacjach survivalowych. Prepper może trenować techniki survivalowe i bushcraft jako element przygotowania na kryzysy. Granice niektórych aspektów są dość płynne, ale łatwe do rozróżnienia po niniejszych opisach.

Która z tych aktywności jest dla Ciebie

Krótko:

• jeśli lubisz rekreację na świeżym powietrzu, zainteresuj się outdoorem
• jeśli chcesz rozwijać swoje umiejętności, spróbuj bushcraftu
• jeśli interesuje Cię przetrwanie - survival
• jeśli chcesz być gotowym na kryzysy - prepping.

Czy znasz jakieś inne różnice czy cechy wspomnianych dziedzin lub chcesz coś do nich dodać? Podziel się w komentarzu!

Seria warto wiedzieć zawiera przydatną wiedzę z zakresu survivalu, outdooru i bushcraftu. Omawiam podstawowe zasady, praktyczne wskazówki i informacje, które mogą przydać się podczas pobytu w terenie. Zobacz pozostałe artykuł z tej serii.